Sáng 15/5, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc nhằm tìm giải pháp vượt qua các rào cản về kỹ thuật, thúc đẩy xuất khẩu nông sản chính ngạch sang các thị trường quốc tế.

Tham dự điểm cầu UBND tỉnh Đắk Lắk có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn, lãnh đạo Sở, ngành, đơn vị liên quan.

Kiên quyết chấn chỉnh tình trạng 'mua bán' mã số vùng trồng, bảo vệ uy tín nông sản Việt

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 5/2026, cả nước đã cấp được 9.546 MSVT và 1.525 CSĐG phục vụ xuất khẩu cho các loại quả tươi. Riêng thị trường Trung Quốc, hiện có 4.323 MSVT và 1.332 CSĐG đã được phê duyệt. Đối với mặt hàng chiến lược là sầu riêng, toàn quốc có 1.191 MSVT và 128 CSĐG đang hoạt động; hiện còn 798 vùng trồng và 264 cơ sở đóng gói đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị về tình hình quản lý vùng trồng, cơ sở đóng gói và công tác kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu - Ảnh: VGP/Gia Huy

Trong quá trình triển khai thực hiện, vẫn còn nhiều vùng trồng, cơ sở đóng gói nhận được các cảnh báo không tuân thủ của nước nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc. Chỉ từ năm 2025 đến nay, đã có 403 mã số vùng trồng và 240 mã số cơ sở đóng gói nhận được cảnh báo không tuân thủ từ phía thị trường Trung Quốc.

Bộ NN&MT cho biết, nhận thức và tư duy quản lý tại một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất còn hạn chế: Một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất vẫn coi mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói là điều kiện để xuất khẩu trước mắt, chưa thực sự chú trọng việc duy trì điều kiện kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ bền vững theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Tình trạng chạy theo số lượng, tập trung "được cấp mã" nhưng chưa quan tâm đúng mức đến việc duy trì điều kiện sau cấp mã vẫn còn phổ biến. Bên cạnh đó, năng lực tổ chức quản lý, kiểm tra và giám sát tại địa phương còn bất cập; tình trạng sử dụng sai mã số, mượn hoặc cho thuê mã số, không duy trì điều kiện kỹ thuật, vi phạm về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm vẫn còn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến uy tín nông sản xuất khẩu của Việt Nam.

Các điểm cầu tham dự hội nghị

Bộ NN&MT cũng nêu khó khăn trong công tác kiểm nghiệm an toàn thực phẩm đối với nông sản xuất khẩu. Hiện nay, việc phân quyền, phân cấp thủ tục đăng ký hoạt động thử nghiệm và chỉ định cơ sở kiểm nghiệm phục vụ quản lý nhà nước về địa phương tuy tạo thuận lợi trong tổ chức thực hiện, nhưng trong giai đoạn đầu triển khai có thể phát sinh tình trạng chưa đồng đều về năng lực tổ chức thực hiện giữa các địa phương, dẫn đến việc tiếp nhận, thẩm định hồ sơ, chỉ định cơ sở kiểm nghiệm còn khác nhau.

Tại hội nghị, đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đã báo cáo, nêu rõ những thực trạng, tồn tại trong công tác cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn tham luận tại điểm cầu Đắk Lắk

Các ý kiến cho biết, hiện nay vẫn còn tình trạng sử dụng mã số chưa đúng quy định, dữ liệu quản lý thiếu đồng bộ giữa các địa phương; việc giám sát sau cấp mã số ở một số nơi còn hạn chế.

Bên cạnh đó, năng lực kiểm nghiệm chất lượng nông sản, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tại một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, trong khi chi phí đầu tư trang thiết bị, nhân lực còn lớn.

Đại diện các địa phương kiến nghị sớm hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung về mã số vùng trồng; tăng cường phân cấp, hướng dẫn chuyên môn; hỗ trợ đầu tư nâng cấp hệ thống kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và đào tạo nhân lực kỹ thuật.

Nhiều ý kiến cũng đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát vùng trồng và cơ sở đóng gói nhằm bảo đảm minh bạch, chính xác và thuận lợi cho xuất khẩu.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh việc quản lý hiệu quả mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và nâng cao năng lực kiểm nghiệm có vai trò quan trọng trong xây dựng thương hiệu, nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. 

Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ chế, tăng cường phối hợp quản lý, kiểm tra và ứng dụng công nghệ nhằm bảo đảm chất lượng nông sản xuất khẩu một cách bền vững.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng lưu ý tình trạng môi giới, mua bán, cho mượn hoặc cho thuê mã số vùng trồng đang diễn biến phức tạp. Nhiều sản phẩm xuất khẩu chưa chắc đến từ đúng vùng trồng được cấp mã số.

"Hệ quả của việc không kiểm soát tốt là tình trạng được mùa mất giá. Điển hình như sầu riêng, có thời điểm giá giảm rất mạnh khi xuất khẩu gặp khó khăn. Người nông dân là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất", Phó Thủ tướng nêu rõ.

Chỉ đạo về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, đối với Bộ NN&MT, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát lại toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật, nếu có vướng mắc phải kịp thời sửa đổi để tạo thuận lợi cho địa phương. Bộ NN&MT cần rà soát quy trình, thủ tục cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm nghiệm theo hướng nhanh nhất, thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền rõ ràng cho địa phương. Đồng thời, phối hợp với các hiệp hội và địa phương tăng cường tập huấn, hướng dẫn quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng hàng hóa nhằm đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu.

*Đắk Lắk tháo gỡ “nút thắt” mã số vùng trồng và kiểm nghiệm nông sản xuất khẩu

Đối với tỉnh Đắk Lắk, hiện có trên 79.000 ha cây ăn quả, chiếm 20,33% diện tích cây lâu năm của tỉnh, trong đó, sầu riêng có 41.821 ha, với sản lượng năm 2025 đạt 446.214 tấn.

Các đại biểu tham dự cuộc họp tại điểm cầu UBND tỉnh Đắk Lắk 

Tính đến nay, Đắk Lắk đã có 328 vùng trồng được phê duyệt mã số với tổng diện tích 9.698 ha, cùng 54 cơ sở đóng gói các loại quả tươi. Riêng đối với mặt hàng sầu riêng, toàn tỉnh có 277 mã số vùng trồng (7.500 ha) và 42 mã số cơ sở đóng gói với tổng công suất trên 6.000 tấn/ha. Hiện tỉnh Đắk Lắk đã hoàn tất hồ sơ thêm 151 vùng trồng và 47 cơ sở đóng gói sầu riêng chờ phê duyệt, kỳ vọng nâng tỷ lệ diện tích sầu riêng có mã số lên 40% trên tổng số 25.000 ha đang cho thu hoạch.

Dù đạt được những con số khả quan, công tác quản lý MSVT và CSĐG tại Đắk Lắk vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Sản xuất sầu riêng hiện vẫn còn tình trạng manh mún, nhỏ lẻ và phân tán, chưa hoàn toàn tương thích với các quy định khắt khe của nước nhập khẩu. Bên cạnh đó, việc tuân thủ quy trình canh tác và kiểm soát sinh vật gây hại của một số hộ dân và cơ sở đóng gói chưa thực sự nghiêm ngặt.

Đặc biệt, nút thắt lớn nhất hiện nay nằm ở công tác chỉ định cơ sở kiểm nghiệm. Kể từ khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường phân cấp thủ tục này về địa phương từ ngày 01/7/2025, tỉnh Đắk Lắk vẫn chưa chỉ định được đơn vị nào đủ điều kiện. Nguyên nhân chủ yếu do đội ngũ cán bộ chuyên môn tại địa phương còn thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực đánh giá, đồng thời các đơn vị đăng ký trước đó gặp vướng mắc về thay đổi pháp nhân hoặc chủ động xin dừng hoạt động.

Để giải quyết vấn đề này, UBND tỉnh Đắk Lắk kiến nghị Chính phủ sớm ban hành các chế tài xử phạt hành chính đối với vi phạm về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đồng thời, tỉnh đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường tập huấn chuyên môn, hỗ trợ địa phương ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Thái Lan và Hàn Quốc.