Những năm qua, xã Ea Nam (huyện Ea H’leo) đã định hướng và hỗ trợ nông dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát triển theo hướng đa canh, xen canh. Từ đó, trên địa bàn xã đã xuất hiện nhiều mô hình cà phê, hồ tiêu trồng xen cây ăn trái mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Trước đây cũng như nhiều hộ nông dân khác trong thôn 6, gia đình anh Trần Sáng chỉ trồng độc canh cây cà phê. Năm 2006, khi giá cà phê xuống thấp, qua tìm hiểu sách báo và trên các phương tiện thông tin đại chúng, thấy cây cà phê và cây bơ có kỹ thuật chăm sóc, bón phân và tưới nước cùng thời điểm nên việc chăm sóc cho cả hai loại cây dễ dàng hơn, anh Sáng đã mạnh dạn trồng xen 700 cây bơ trong vườn cà phê. Sau 4 năm trồng, cây bơ bắt đầu cho thu bói và đến năm thứ 5 thì cho thu quả ổn định. Hiện nay, vườn cà phê 1.000  gốc của gia đình anh năm nào cũng cho thu hoạch từ 4-5 tấn cà phê nhân, 700 cây bơ mỗi năm thu từ 65 – 70 tấn bơ. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí và công chăm sóc, gia đình anh thu về gần 1 tỷ đồng. Ngoài bơ, vợ chồng anh Sáng còn đưa 100 cây măng cụt vào trồng thử nghiệm và bước đầu phát triển tốt. Anh Sáng cho biết nếu sang năm cây măng cụt cho thu hoạch hiệu quả, anh sẽ tiếp tục mua giống về trồng thêm 500 cây măng cụt vào vườn cà phê.

​

Mô hình vườn cà phê xen bơ của gia đình anh Sáng.

Vào khoảng tháng 2-2016, thấy giá trị cây hồ tiêu mang lại cao hơn rất nhiều so với cà phê nên gia đình anh Bùi Nhất Hoan (cũng ở thôn 6) đã xuống giống 3.600 trụ tiêu. Sau đó, thấy nhiều hộ dân trong xã áp dụng mô hình trồng xen cây chanh dây trong vườn tiêu, anh cũng đầu tư trồng hơn 100 gốc chanh dây xen canh với tiêu. Hiện nay, hơn 100 gốc chanh dây năm 2017 đã cho gia đình anh thu được 450 triệu đồng, 3.600 trụ tiêu đã bắt đầu phủ trụ và bước vào thu bói năm thứ nhất. Anh Hoan cho biết: “Chanh dây có sức đề kháng tốt và sinh trưởng mạnh. Sau khi xuống giống là chanh dây tự leo giàn. Mình chỉ cần bón thêm ít phân vi sinh, kali, urê và tưới nước là cây phát triển bình thường,  sau 5 tháng trồng thì cây chanh dây bắt đầu cho trái. Để hạn chế chanh dây che hết ánh sáng của cây hồ tiêu thì cần thường xuyên cắt tỉa cành lá”.

Mô hình chanh dây xen tiêu của gia đình anh Bùi Nhất Hoan.

Có thể nói, những mô hình xen canh như của gia đình anh Sáng và anh Hoan đa dạng hóa cây trồng, tiết kiệm đất canh tác, bảo đảm cho nông dân không bị thất thu khi gặp năm mất mùa, mất giá.