Chiều 7/12, Trường Đại học Tây Nguyên đã tổ chức buổi nghiệm thu đề tài khoa học công nghệ cấp Bộ về “Xác định cơ cấu cây trồng và kỹ thuật canh tác phù hợp nhằm giảm thiểu thiệt hại do voi gây ra ở khu vực có xung đột Voi – Người, trong vùng đệm vườn quốc gia Yok Don, tỉnh Đắk Lắk”  do Tiến sĩ Cao Thị Lý chủ trì thực hiện tháng 01/2018 – 6/2020.

Tiến sĩ Cao Thị Lý báo cáo kết quả nghiên cứu

Đây là nghiên cứu lần đầu tiên về việc xác định các loài cây voi không ưa thích có sự tham gia, cũng như thử nghiệm trồng xen ở các khu vực đất canh tác thường xuyên có voi xuất hiện và gây thiệt hại nhằm ngăn ngừa và giảm nhẹ xung đột Voi – Người (HEC) ở tỉnh Đắk Lắk nói riêng và Việt Nam nói chung.

Theo báo cáo của nhóm nghiên cứu, Đề tài đã đề xuất được danh mục một số loài cây trồng thân thiện với điều kiện sinh thái và môi trường sống đối với Người và Voi, nâng cao thu nhập, góp phần cải thiện sinh kế của người dân; Xác định được cơ cấu cây trồng cùng với kỹ thuật canh tác phù hợp trên các điều kiện đất rẫy khác nhau trong vùng đệm vườn quốc gia Yok Don;

Xây dựng được mô hình thử nghiệm trồng một số loài cây phù hợp với từng điều kiện đất rẫy khác nhau trong vùng đệm VQG Yok Don.

Tính sáng tạo của Đề tài là phương pháp phát triển kỹ thuật có sự tham gia được vận dụng linh hoạt trong phát hiện các loài cây trồng và quá trình triển khai thử nghiệm.Việc xác định và lựa chọn các loài cây voi không ưa thích để trồng xen trong các mô hình thử nghiệm không áp đặt. Các hộ có thể chọn loài cây ngắn ngày trồng xen với các loài cây dài ngày trong mô hình tùy theo điều kiện đất đai và nguồn lực hiện có của mình.

Trong quá trình triển khai thử nghiệm, đã xác định thực tế có 06 khu vực rẫy có HEC ở vùng đệm VQG Yok Don thuộc địa phận xã Krông Na; đã xác định được danh mục các loài cây trồng nông lâm nghiệp voi không ưa thích gồm 12 loài cây dài ngày (05 loài cây lâm nghiệp và 07 loài cây nông nghiệp) và 10 loài cây ngắn ngày; đã chọn lựa 04 loài cây dài ngày gồm Tếch, Me thái, Bưởi da xanh và Táo xanh; trồng xen với các loài cây ngắn ngày gồm Môn sọ, Nghệ, Ớt và Cà trứng rồng; cũng như chọn lựa bổ sung cây Ca ri để trồng xen trong các mô hình thử nghiệm. Voi rừng có xuất hiện và đột nhập vào các khu vực rẫy, nhưng không ăn và phá các loài cây trồng thử nghiệm. Phát hiện các loài cây ngắn ngày cho sản phẩm hàng hóa mà "voi không ưa thích" theo cách an toàn như: Củ các loại (môn sọ, nghệ, hạt cà ri); các loại trái cây (táo xanh, me ngọt).

Thời gian tới, đơn vị nghiên cứu sẽ phối hợp với VQG Yok Don ký cam kết thực hiện; VQG tiếp tục theo dõi và hướng dẫn cho các cộng đồng, hộ dân vùng đệm có rẫy ở những khu vực có HEC về khả năng và điều kiện áp dụng.  Phối hợp với phòng Bảo tồn Voi hoang dã, Trung tâm Bảo tồn Voi thiết kế các tài liệu hướng dẫn về cách thức lựa chọn những loài cây không hấp dẫn voi nhằm giảm nhẹ HEC, để phổ biến rộng rãi ở những địa phương có HEC trên địa bàn tỉnh.

Trước đó, tại Cuộc thi khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo tỉnh Đắk Lắk năm 2020, Dự án tổ hợp tác xây dựng thương hiệu “Bạn của voi” của nhóm tác giả Cao Thị Lý đơn vị Trường Đại Học Tây Nguyên đạt giải Nhì, với giải thưởng 30 triệu đồng. Dự án mong muốn giúp nông dân ở các buôn người dân tộc thiểu số tại chỗ có đất canh tác trong các khu vực thường xuyên bị voi rừng gây thiệt hại hoa màu.