UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ký Quyết định số 2648/QĐ-UBND ngày 21/8/2026 phê duyệt Đề án “Xây dựng và phát triển toàn diện 20 xã điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng ‘Kinh tế phát triển - Xã hội văn minh - Quốc phòng, an ninh vững mạnh’”.

Lấy người dân làm chủ thể

Toàn tỉnh có 51 xã đặc biệt khó khăn, trong đó lựa chọn 20 xã thực hiện Đề án, chiếm 39,2%. Khu vực phía Đông có 6 xã và phía Tây có 14 xã được lựa chọn. Đáng chú ý, 14/20 xã, chiếm 70%, có từ 7 tiêu chí đặc biệt khó khăn trở lên; trong đó Xuân Lãnh và Phú Mỡ có mức cao nhất với 11 tiêu chí.

Theo Đề án, 20 xã được lựa chọn có những đặc điểm khác nhau về điều kiện tự nhiên, dân số, cơ cấu dân tộc và nguồn lực phát triển, song đều có vị trí quan trọng trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của địa phương. Việc lựa chọn dựa trên mức độ khó khăn, nhu cầu đầu tư, đặc điểm dân cư, tiềm năng phát triển và khả năng tạo sức lan tỏa. Một số địa bàn có lợi thế về nông nghiệp, lâm nghiệp, du lịch cộng đồng, kinh tế sinh thái và bảo tồn văn hóa dân tộc.

Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính và lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh dự Lễ khởi công xây dựng trường Phổ thông liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Ia Rvê.- Ảnh minh họa

Các xã có tiềm năng về đất đai, rừng, nông nghiệp, cảnh quan thiên nhiên, sản phẩm đặc trưng, văn hóa truyền thống và phát triển du lịch cộng đồng. Việc lựa chọn 20 xã được thực hiện theo hướng bảo đảm tính đại diện về vùng, điều kiện phát triển, thành phần dân tộc, mức độ khó khăn và khả năng tạo sức lan tỏa.

Đề án xác định đồng bào dân tộc thiểu số là chủ thể của quá trình phát triển, đồng thời là đối tượng trực tiếp thụ hưởng thành quả. Trong đó, thay đổi nhận thức, nếp nghĩ, cách làm được xác định là khâu đột phá; khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, ý chí vươn lên và khát vọng phát triển của mỗi người dân, cộng đồng.

Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng và hỗ trợ; người dân chủ động tham gia, đồng hành, hưởng lợi và có trách nhiệm trong quá trình phát triển. Đề án cũng phát huy vai trò của già làng, trưởng buôn, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo, doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức chính trị - xã hội.

Hướng đến những xã “Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - Bản sắc”

Đến năm 2030, các xã điểm được định hướng hình thành diện mạo nông thôn “Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - Bản sắc”, có kết cấu hạ tầng đồng bộ, môi trường sống an toàn, cảnh quan khang trang; kinh tế phát triển bền vững, bản sắc văn hóa các dân tộc được gìn giữ và phát huy, đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao.

Về kinh tế, Đề án định hướng phát triển các vùng sản xuất hàng hóa tập trung; nông nghiệp sinh thái, kinh tế xanh, kinh tế dưới tán rừng; sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Kinh tế tập thể, hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất được tăng cường liên kết nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Đến năm 2030, các xã điểm được định hướng đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao.- Ảnh: T. Long 

Các sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP và sản phẩm văn hóa địa phương được định hướng xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường.

Cùng với phát triển kinh tế, Đề án đặt mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội và nguồn nhân lực; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số, xã hội số; bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và xây dựng cảnh quan nông thôn.

Một trong những nhiệm vụ được chú trọng là bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Đề án định hướng bảo tồn tiếng nói, chữ viết, sử thi, dân ca, dân vũ, lễ hội, nhạc cụ dân tộc, nghề thủ công, tri thức bản địa, kiến trúc truyền thống, trang phục, ẩm thực và không gian văn hóa thôn, buôn; phát huy vai trò của nghệ nhân và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia thực hành, kế thừa các giá trị văn hóa.

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, các xã điểm tiếp tục củng cố hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; phát huy vai trò của cộng đồng, già làng, trưởng buôn, người có uy tín trong giữ gìn an ninh, trật tự và khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Huy động khoảng 5.000 tỷ đồng thực hiện Đề án

Theo Đề án, tổng nhu cầu nguồn lực thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 5.000 tỷ đồng. Nguồn lực được huy động từ ngân sách nhà nước và các nguồn lực hợp pháp khác. Trong đó, nguồn lực xã hội hóa dự kiến khoảng 3.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 60% tổng nhu cầu; nguồn lực từ ngân sách nhà nước khoảng 2.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 40%.

Trường phổ thông nội trus liên cấp ở vùng biên giới tỉnh Đắk Lắk dần hoàn thiện để đưa vào sử dụng năm học mới.- Ảnh minh họa

Việc huy động nguồn lực xã hội được thực hiện theo phương châm “Nhà nước kiến tạo, định hướng và hỗ trợ; doanh nghiệp đồng hành; Nhân dân là chủ thể”, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức và cá nhân tham gia đầu tư, phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, bảo vệ môi trường và xây dựng kết cấu hạ tầng.

Đề án xác định nguồn lực đầu tư được ưu tiên theo nguyên tắc tập trung, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm; gắn đầu tư kết cấu hạ tầng với phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số, xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ môi trường và củng cố quốc phòng, an ninh.

UBND các xã điểm có trách nhiệm xây dựng, ban hành kế hoạch triển khai Đề án tại địa phương, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được giao và định kỳ báo cáo kết quả về Sở Dân tộc và Tôn giáo.

UBND tỉnh giao Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND các xã và cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai; hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện và hằng năm tổng hợp kết quả, báo cáo UBND tỉnh.

Đề án được kỳ vọng tạo ra những mô hình phát triển tiêu biểu, có khả năng tổng kết thực tiễn, hoàn thiện cơ chế, chính sách và từng bước nhân rộng trên phạm vi toàn tỉnh.