Nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo vào ngày 25/06/2025. Luật chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, mang đến những bước tiến mạnh mẽ về cải cách hành chính, chuyển đổi số và minh bạch hóa quy trình nghiệp vụ trong công tác tiếp dân, xử lý đơn thư.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã ban hành các nội dung trọng tâm, nổi bật như: Luật hóa hình thức tiếp công dân trực tuyến, chính thức công nhận và quy định chi tiết hình thức tiếp công dân trực tuyến bên cạnh phương thức tiếp xúc trực tiếp truyền thống (được bổ sung tại khoản 1 Điều 1 Luật số 136/2025/QH15). Quy định này tạo điều kiện thuận lợi cho công dân, đặc biệt là người dân tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, người gặp khó khăn trong di chuyển có thể đối thoại, trình bày nguyện vọng trực tiếp với người có thẩm quyền một cách nhanh chóng, tiết kiệm.

Chánh Thanh tra tỉnh Hồ Duy Thành (thứ 2 từ trái qua) tiếp công dân định kỳ tháng 8/2026.

Luật cũng quy định cụ thể, chi tiết về quyền và nghĩa vụ của công dân tại nơi tiếp dân. Theo đó, công dân có quyền được trình bày rõ ràng nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh; nhận sự hướng dẫn, giải thích chi tiết về quy trình, thủ tục pháp lý từ cán bộ tiếp dân; được bảo vệ bí mật tuyệt đối về họ tên, địa chỉ, bút tích khi thực hiện quyền tố cáo; được thực hiện quyền giám sát, khiếu nại, tố cáo đối với các hành vi vi phạm, sách nhiễu, gây phiền hà của cán bộ tiếp dân; được nhận thông báo về việc thụ lý/không thụ lý đơn, cũng như quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận nội dung tố cáo theo đúng quy định.

Bên cạnh đó, công dân có nghĩa vụ xuất trình giấy tờ định danh; có thái độ tôn trọng, chấp hành nội quy nơi tiếp dân và sự hướng dẫn của cán bộ; trình bày trung thực sự việc, cung cấp đầy đủ tài liệu liên quan và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung trình bày; ký hoặc điểm chỉ xác nhận vào biên bản làm việc; thực hiện tách riêng từng nội dung khiếu nại, tố cáo, kiến nghị thành các đơn độc lập; chấp hành các quyết định hành chính đang khiếu nại (trừ trường hợp tạm đình chỉ) và các quyết định giải quyết đã có hiệu lực.

Luật cũng đã siết chặt trách nhiệm và nhiệm vụ của cán bộ tiếp công dân. Theo đó, để nâng cao tính chuyên nghiệp, công tâm và minh bạch, Luật quy định cán bộ tiếp dân phải thực hiện đúng nhiệm vụ pháp định. Đặc biệt, cán bộ tiếp dân có trách nhiệm số hóa dữ liệu, phải cập nhật đầy đủ, kịp thời toàn bộ thông tin, dữ liệu tiếp dân vào Hệ thống phần mềm quản lý và Cơ sở dữ liệu quốc gia. Điều này giúp mọi vụ việc được lưu trữ công khai, theo dõi sát sao, tránh tình trạng chậm trễ hoặc bỏ sót đơn thư của công dân.

Luật cũng bổ sung quy định về tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết khiếu nại nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người khiếu nại và đảm bảo tính khách quan.

Công chức Phòng Nghiệp vụ 5, Thanh tra tỉnh tiếp công dân giải quyết đơn.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo còn quy định chặt chẽ các trường hợp từ chối tiếp công dân. Cụ thể: công dân không cung cấp thông tin họ tên, địa chỉ hoặc không xuất trình giấy tờ tùy thân hoặc văn bản ủy quyền hợp pháp; công dân sử dụng chất kích thích (rượu, bia, ma túy), có hành vi đe dọa, xúc phạm người thi hành công vụ; công dân không chấp hành kiểm tra an ninh, hoặc tự ý ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp (livestream) khi đã được yêu cầu dừng lại nhằm bảo vệ bí mật nhà nước và quyền riêng tư. Đối với các vụ việc đã được giải quyết đúng pháp luật, đã được trả lời đầy đủ nhưng công dân vẫn cố tình khiếu nại kéo dài mà không cung cấp tình tiết mới, cơ quan chức năng sẽ ban hành Thông báo từ chối tiếp công dân bằng văn bản.

Có thể khẳng định, những điểm mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo trong việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa dữ liệu liên thông cùng với việc cụ thể hóa quyền, nghĩa vụ của công dân và trách nhiệm của cán bộ chính là nền tảng hướng tới một chính quyền công khai, minh bạch và vì Nhân dân phục vụ. Đây vừa là động lực, vừa là yêu cầu bắt buộc để mỗi cán bộ tiếp dân tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao trách nhiệm công vụ, đảm bảo mọi quyền và lợi ích chính đáng của người dân luôn được tiếp nhận, giải quyết kịp thời, đúng quy định pháp luật.