Trong nỗ lực cùng cả nước sớm gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh Đắk Lắk đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Trong đó, cùng với siết chặt quản lý đội tàu cá và kiểm soát hoạt động khai thác trên biển, các địa phương ven biển chú trọng nâng cao nhận thức pháp luật cho ngư dân nhằm ngăn chặn vi phạm ngay từ gốc.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn kiểm tra tại cảng cá Phú Lạc.

Bài học đắt giá từ những vi phạm

Thời gian qua, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định trong hoạt động khai thác thủy sản, qua đó góp phần lập lại kỷ cương trong khai thác trên biển.

Một trong những vụ việc điển hình vừa được Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú đối với ông Võ Quốc Toại (phường Tuy Hòa) về tội “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép”.

Theo kết quả điều tra ban đầu, trong một chuyến đánh bắt xa bờ, thuyền trưởng Võ Quốc Toại đã tháo thiết bị giám sát hành trình của tàu cá, đưa phương tiện cùng các thuyền viên sang vùng biển Philippines khai thác trái phép và bị lực lượng chức năng nước này bắt giữ. Hậu quả là chủ tàu bị xử phạt số tiền lớn, tàu cá cùng nhiều tài sản bị tịch thu, các thuyền viên bị trục xuất về nước.

Cơ quan chức năng cho biết, trong vụ việc này không chỉ thuyền trưởng mà cả các thuyền viên tham gia chuyến biển và người nhận giữ thiết bị giám sát hành trình để giúp tàu né tránh kiểm soát cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Thiết bị giám sát hành trình (VMS) là công cụ quản lý bắt buộc đối với tàu cá khi hoạt động trên biển. Việc cố tình tháo thiết bị hoặc chuyển sang tàu khác nhằm che giấu hành trình được xem là hành vi vi phạm nghiêm trọng, không chỉ vi phạm quy định về khai thác thủy sản mà còn có thể liên quan đến hành vi tổ chức xuất cảnh trái phép.

Từ những vụ việc bị xử lý nghiêm, nhiều ngư dân trong vùng cũng nhận thức rõ hơn hậu quả của việc vi phạm. Ông Kiều Thái Hoàng, ngư dân phường Tuy Hòa cho biết, khi tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài không chỉ bị xử phạt nặng mà còn có nguy cơ mất tàu, mất tài sản, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của cả gia đình. Vì vậy, hiện nay bà con ngư dân thường xuyên nhắc nhở nhau tuân thủ nghiêm các quy định khi ra khơi, đặc biệt là không vi phạm vùng biển nước ngoài.

Ngư dân đưa thủy sản vào bờ tại Cảng cá Đông Tác; sản lượng khai thác được kiểm tra, kiểm soát và truy xuất nguồn gốc theo quy định.

Ở góc độ lực lượng thực thi pháp luật, Đại tá Võ Duy Tuấn, Phó Giám đốc Công an tỉnh Đắk Lắk cho biết Công an tỉnh đã chỉ đạo công an các xã, phường ven biển phối hợp chặt chẽ với lực lượng Bộ đội Biên phòng và các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động của tàu cá; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến khai thác IUU.

Siết chặt quản lý đội tàu, nâng cao ý thức ngư dân

Song song với việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý đội tàu cá và kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản trên biển.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, đến cuối tháng 2/2026, toàn tỉnh có 2.575 tàu cá đã được đăng ký trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Đến nay, 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS.

Hoạt động tàu cá ra vào cảng được kiểm soát chặt chẽ, sản lượng thủy sản khai thác đưa lên bờ đều được kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc theo quy định.

Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Đắk Lắk cho biết, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành và địa phương, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nhận thức của ngư dân về việc gỡ “thẻ vàng” của EC cũng ngày càng được nâng lên, bởi nếu không sớm khắc phục các tồn tại, hoạt động khai thác và tiêu thụ thủy sản sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế. Hiện các ngành chức năng của tỉnh đang tiếp tục rà soát, triển khai đầy đủ các nhiệm vụ theo chỉ đạo của Trung ương nhằm khắc phục các tồn tại, đáp ứng các khuyến nghị của EC.

Ở cấp cơ sở, công tác quản lý tàu cá cũng được thực hiện chặt chẽ. Ông Nguyễn Thái Thịnh, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Yên cho biết địa phương thường xuyên rà soát tình trạng hoạt động của tàu cá trên địa bàn, quản lý chặt các phương tiện chưa đủ điều kiện và chỉ cho phép ra khơi khi đã hoàn thiện đầy đủ các thủ tục theo quy định.

Tổ công tác Đồn Biên phòng Xuân Đài tuyên truyền, phát tờ rơi cho ngư dân về các quy định chống khai thác IUU.

Cùng với đó, các địa phương ven biển cũng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân ký cam kết không vi phạm khai thác IUU, chấp hành nghiêm quy định về vùng biển khai thác và duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình.

Theo đồng chí Tạ Anh Tuấn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, đợt kiểm tra sắp tới của Đoàn Thanh tra EC có ý nghĩa rất quan trọng, có thể quyết định việc EC xem xét gỡ bỏ “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam. Vì vậy, tỉnh đã và đang tập trung chỉ đạo các sở, ngành, địa phương chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết với tinh thần khẩn trương, quyết liệt và cụ thể. Chủ tịch UBND tỉnh cho biết thêm, thời gian qua tỉnh đã tổ chức nhiều đoàn kiểm tra thực tế tại các cảng cá, địa phương ven biển nhằm kịp thời nắm bắt tình hình, chỉ đạo tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc. Tinh thần chung là các nhiệm vụ phải được triển khai nhanh gọn, dứt điểm, rõ trách nhiệm, bảo đảm công tác chuẩn bị cho đợt làm việc với Đoàn Thanh tra EC đạt kết quả tốt nhất.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng sự chung tay của cộng đồng ngư dân, tỉnh Đắk Lắk đang nỗ lực hoàn thiện các yêu cầu theo khuyến nghị của EC, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ “thẻ vàng”, hướng tới phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.