Để chuẩn bị cho cuộc làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến diễn ra vào ngày 13 và 14/3 tới, tỉnh Đắk Lắk đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Từ việc siết chặt quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng tại cảng đến nâng cao nhận thức của ngư dân và doanh nghiệp, các cấp, ngành của tỉnh đang nỗ lực thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp với quyết tâm cùng cả nước sớm tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU của EC.

Sau khi đánh bắt về, hải sản được ngư dân đưa vào cảng cá để kiểm soát, xác nhận nguồn gốc theo quy định chống khai thác IUU.

Tăng cường kiểm soát, nâng cao trách nhiệm của ngư dân

Những ngày này, tại các cảng cá trên địa bàn tỉnh, hoạt động kiểm soát tàu cá ra vào cảng, ghi nhận sản lượng khai thác và kiểm tra nhật ký khai thác được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định. Đây được xem là khâu quan trọng trong chuỗi giải pháp chống khai thác IUU, góp phần đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Khi tàu cá PY 92008TS của ngư dân phường Phú Yên vừa cập bến tại Cảng cá Đông Tác, lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra sản lượng, đối chiếu nhật ký khai thác và cập nhật dữ liệu vào hệ thống quản lý. Quy trình này hiện được áp dụng đối với tất cả tàu cá ra vào cảng, nhằm đảm bảo sản lượng thủy sản khai thác được ghi nhận đầy đủ, chính xác.

Theo ngư dân Huỳnh Vạn Tấn, chủ tàu PY 92008TS, những năm gần đây nhận thức của ngư dân về việc chấp hành các quy định trong khai thác thủy sản đã có nhiều chuyển biến tích cực. Nếu trước đây một số ngư dân còn chủ quan trong việc ghi chép nhật ký khai thác hay bật thiết bị giám sát hành trình thì hiện nay hầu hết tàu cá đều tuân thủ nghiêm các quy định.

Hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) được xem là “công cụ” quan trọng giúp cơ quan chức năng theo dõi hoạt động khai thác của tàu cá trên biển. Theo quy định, thiết bị này phải được bật liên tục trong suốt quá trình tàu hoạt động. Khi có dấu hiệu mất tín hiệu hoặc tàu có nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài, lực lượng chức năng sẽ kịp thời liên lạc, nhắc nhở để ngư dân chấp hành đúng quy định.

Ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình nhằm quản lý tàu cá và chống khai thác IUU.

Không chỉ ngư dân, các doanh nghiệp và thương lái thu mua thủy sản cũng ngày càng chú trọng đến tính hợp pháp của nguồn nguyên liệu. Tại các cảng cá, việc thu mua, vận chuyển và tiêu thụ thủy sản đều phải gắn với hồ sơ truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Theo ông Nguyễn Dương, thương lái thu mua cá ngừ đại dương tại Khánh Hòa, hiện nay các doanh nghiệp thu mua thủy sản đều yêu cầu nguồn hàng phải có đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Điều này không chỉ đáp ứng các quy định của Nhà nước mà còn giúp thủy sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu khắt khe của các thị trường xuất khẩu, đặc biệt là thị trường châu Âu.

Song song với đó, công tác kiểm soát tàu cá ra vào cảng và truy xuất nguồn gốc thủy sản cũng được tăng cường. Tính từ đầu năm 2024 đến nay, 100% tàu cá ra vào cảng đã được kiểm soát; 713 lượt tàu thực hiện thủ tục xuất, nhập cảng thông qua hệ thống truy xuất điện tử eCDT. Sản lượng thủy sản bốc dỡ tại cảng được ghi chép và lưu trữ hằng ngày, đồng thời đối chiếu với dữ liệu hành trình tàu cá trên biển thông qua hệ thống VMS.

Những kết quả này cho thấy nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc siết chặt quản lý hoạt động khai thác thủy sản, đồng thời nâng cao trách nhiệm của ngư dân và doanh nghiệp trong việc tuân thủ các quy định về chống khai thác IUU.

Quyết liệt chuẩn bị cho đợt thanh tra của EC

Bên cạnh việc tăng cường quản lý hoạt động khai thác thủy sản trên thực địa, tỉnh Đắk Lắk cũng đang tập trung rà soát toàn diện các nội dung liên quan đến công tác chống khai thác IUU nhằm chuẩn bị tốt nhất cho đợt thanh tra lần thứ 5 của EC.

Ngư dân chuẩn bị chuyến biển mới, tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản.

Tại cuộc họp đánh giá công tác chống khai thác IUU mới đây, đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk đã yêu cầu các cấp, ngành và địa phương tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, đồng thời khẩn trương khắc phục những tồn tại, hạn chế còn phát sinh.

Theo đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, công tác chống khai thác IUU đã được tỉnh quan tâm chỉ đạo và triển khai trong nhiều năm qua, đạt được một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, đợt thanh tra lần này của EC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi chỉ lựa chọn một số địa phương để kiểm tra, đánh giá trực tiếp.

Chính vì vậy, các địa phương cần nâng cao mức độ tập trung, chủ động rà soát toàn diện các nội dung liên quan đến quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc thủy sản và xử lý các trường hợp vi phạm. Mỗi tồn tại, hạn chế cần được xác định rõ nguyên nhân và có giải pháp khắc phục cụ thể.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cũng yêu cầu cấp ủy, chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, phải trực tiếp vào cuộc trong công tác chống khai thác IUU; nắm chắc tình hình tàu cá, ngư dân và hoạt động khai thác trên địa bàn. Đây không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn hay chính quyền mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị, từ tuyên truyền, vận động đến kiểm tra, giám sát.

Việc chuẩn bị cho đợt thanh tra lần thứ 5 của EC không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là bước kiểm chứng quan trọng đối với hiệu quả triển khai các giải pháp chống khai thác IUU trong thời gian qua. Từ việc siết chặt quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng tại cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản đến nâng cao nhận thức của ngư dân và doanh nghiệp, tỉnh Đắk Lắk đang thể hiện quyết tâm cao trong việc thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của EC.

Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cùng tinh thần trách nhiệm của cộng đồng ngư dân và doanh nghiệp, địa phương đang nỗ lực khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế, hướng tới mục tiêu sớm cùng cả nước tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC. Qua đó không chỉ khẳng định cam kết của Việt Nam trong chống khai thác IUU mà còn góp phần xây dựng nghề cá phát triển minh bạch, bền vững và có trách nhiệm trong hội nhập quốc tế.