Chiều 7/7, Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường do Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Đắk Lắk và các tỉnh Tây Nguyên nhằm tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động xuất khẩu sầu riêng và triển khai các giải pháp đáp ứng quy định chống mất rừng (EUDR). Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn chủ trì buổi tiếp và làm việc với đoàn công tác.

Tham dự buổi làm việc còn có lãnh đạo doanh nghiệp, hợp tác xã, Hiệp hội Sầu riêng tỉnh và lãnh đạo xã, phường trọng điểm về sản xuất sầu riêng.

Các đại biểu tham dự buổi làm việc

Báo cáo tại buổi làm việc cho biết, năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh đạt 2.800 triệu USD, tăng 26% so với năm 2024, trong đó sầu riêng và cà phê là những ngành hàng mũi nhọn đóng góp then chốt. Bước vào niên vụ 2026, Đắk Lắk hiện là địa phương có diện tích sầu riêng lớn nhất vùng với 41.000 ha, sản lượng ước đạt gần 500.000 tấn. Đến nay, tỉnh đã thiết lập và được phê duyệt 280 vùng trồng (7,5 ngàn ha) cùng 42 cơ sở đóng gói xuất khẩu. Ngoài ra, còn 165 vùng trồng và 66 cơ sở đóng gói đang chờ Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn phát biểu tại buổi làm việc

Dù đã chủ động kiểm soát chặt chẽ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và xây dựng chuỗi giá trị khép kín, tỉnh Đắk Lắk đang đối mặt với những "nút thắt" lớn cần Bộ tháo gỡ về hạ tầng kiểm nghiệm, về diện tích tối thiểu vùng trồng và thẩm quyền phục hồi mã số bị cảnh báo.

Cụ thể về hạ tầng kiểm nghiệm, theo quy định mới, mọi lô hàng xuất khẩu phải được xét nghiệm chất lượng. Tuy nhiên, địa bàn tỉnh hiện chưa có cơ sở kiểm nghiệm mẫu sầu riêng được GACC chỉ định. Doanh nghiệp phải gửi mẫu đi TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đà Nẵng, Hà Nội... gây tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian và dễ gây ùn ứ hàng hóa tại cửa khẩu vào chính vụ.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đặng Thị Thủy báo cáo tại buổi làm việc

Vướng mắc về diện tích tối thiểu vùng trồng, theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, diện tích tối thiểu của một vùng trồng cây lâu năm phải đạt từ 10 ha trở lên và đồng nhất về quy trình sản xuất. Điều này rất khó áp dụng cho địa bàn Tây Nguyên khi đất đai canh tác còn manh mún, nhỏ lẻ và tỷ lệ trồng xen canh sầu riêng trong vườn cà phê là rất lớn.

Vướng mắc về thẩm quyền phục hồi mã số bị cảnh báo, địa phương chưa có hướng dẫn quy trình xử lý cụ thể sau khi nhận thông báo vi phạm từ cơ quan trung ương để kịp thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp và nông dân.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Nguyễn Thiên Văn nhận định việc ứng dụng công nghệ số đóng vai trò quan trọng trong việc minh bạch hóa và chuẩn hóa thông tin nông sản. "Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia đã chính thức đi vào vận hành từ ngày 01/7/2026. UBND tỉnh Đắk Lắk đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét tổ chức tập huấn, hướng dẫn và hỗ trợ địa phương chuẩn hóa dữ liệu, hướng dẫn cho các tổ chức, cá nhân tham gia. Tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu 100% mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng đủ điều kiện trên địa bàn được kết nối, cập nhật và vận hành đồng bộ trên Hệ thống này" - Phó Chủ tịch Nguyễn Thiên Văn nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Ngoại giao, làm việc với phía Trung Quốc để sớm tháo gỡ vướng mắc về cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. "Đề nghị Bộ cùng các cơ quan liên quan, đặc biệt là Bộ Ngoại giao, phối hợp làm việc với phía Trung Quốc để sớm phê duyệt các hồ sơ mã số vùng trồng đã hoàn thiện, qua đó mở rộng diện tích đủ điều kiện xuất khẩu. Đồng thời tạo điều kiện để có thêm doanh nghiệp tham gia đầu tư cơ sở đóng gói trên địa bàn."

Doanh nghiệp tham gia ý kiến tại buổi làm việc

Đối với quy định chống mất rừng (EUDR) của Liên minh Châu Âu (có hiệu lực từ 01/1/2027), Đắk Lắk xác định đây là thách thức có tính "sống còn" đối với hai mặt hàng xuất khẩu tỷ đô là cà phê (217.654 ha) và cao su (31.151 ha). Thời gian qua, tỉnh đã chủ động triển khai thí điểm xây dựng cơ sở dữ liệu thích ứng EUDR tại 3 huyện Krông Năng, Cư M'gar và Ea H'leo. Đến nay, tổng diện tích thu thập dữ liệu nông hộ trồng cà phê toàn tỉnh đã đạt 86.339 ha (xấp xỉ 40% diện tích), từng bước tích hợp dữ liệu không gian rừng với dữ liệu ranh giới đất (Polygon).

Tuy nhiên, do cấu trúc ngành hàng có đến gần 90% diện tích là sản xuất cá thể, quy mô nhỏ lẻ, địa phương đang vấp phải các rào cản lớn về sự phân tán dữ liệu giữa các ngành quản lý; hồ sơ pháp lý đất đai vùng trồng phức tạp (nhiều diện tích chưa có sổ đỏ hoặc nằm xen kẽ đất lâm nghiệp) gây khó khăn cho việc chứng minh không sản xuất trên đất mất rừng sau ngày 31/12/2020; nhận thức của người dân về nhật ký sản xuất và ứng dụng công nghệ còn hạn chế, cùng với sự thiếu thốn kinh phí đo đạc ở cấp cơ sở.

Thứ trưởng Bộ Nông Nghiệp Và Môi Trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu tại buổi làm việc

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Nông Nghiệp Và Môi Trường Nguyễn Hoàng Hiệp ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động của tỉnh Đắk Lắk cho niên vụ sầu riêng 2026 cũng như lộ trình thích ứng quy định EUDR. Thứ trưởng nhấn mạnh, những khó khăn hiện tại về mã số vùng trồng không chỉ là vấn đề riêng của Đắk Lắk mà là thách thức chung của ngành hàng cả nước. Để giải quyết các vướng mắc hiện nay, Bộ NN&PTNT đang tích cực tham mưu sửa đổi Nghị định 38 theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch hóa quy trình và giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Những điểm mới quan trọng bao gồm: Bộ sẽ ra mắt và vận hành bộ thủ tục hành chính toàn trình trên cổng thông tin quốc gia từ ngày 15/7. Người dân và doanh nghiệp có nhu cầu chỉ cần đăng ký trực tuyến, chịu trách nhiệm về thông tin khai báo và dự kiến sẽ được cấp mã số chỉ sau 03 ngày.

Bên cạnh đó, Bộ NN&MT sẽ loại bỏ các rào cản về diện tích và trồng xen, trong quy định mới, khái niệm về hạn mức diện tích tối thiểu sẽ bị bãi bỏ. Đồng thời, định nghĩa lại việc cấp mã số cho cây trồng trên diện tích trồng xen, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho bà con nông dân. Toàn bộ thông tin về mã số vùng trồng, trạng thái hoạt động và các cảnh báo từ thị trường nhập khẩu sẽ được công khai minh bạch trên cổng thông tin để địa phương và người dân cùng nắm bắt.

Lãnh đạo Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk tham gia ý kiến

Về chiến dịch "30 ngày đêm" và định hướng xuất khẩu lạnh, Thứ trưởng bày tỏ sự ủng hộ và phấn khởi trước chủ trương của tỉnh Đắk Lắk về việc triển khai chiến dịch 30 ngày đêm hỗ trợ người dân cập nhật dữ liệu, đăng ký mã số vùng trồng từ sau ngày 15/7.

Trong bối cảnh mùa vụ thu hoạch cao điểm sắp tới, Thứ trưởng đề nghị tỉnh tập trung phối hợp với Bộ để đẩy nhanh việc đàm phán với phía Trung Quốc nhằm tăng số lượng mã số vùng trồng đã gửi hồ sơ. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh công nghệ bóc vỏ, bảo quản đông lạnh để đa dạng hóa hình thức xuất khẩu, giảm áp lực cho hàng tươi và đảm bảo yêu cầu về truy xuất nguồn gốc.

Thứ trưởng khẳng định Bộ sẽ tiếp thu các ý kiến từ thực tiễn của Đắk Lắk để hoàn thiện chính sách, đảm bảo quản lý chặt chẽ dựa trên nền tảng truy xuất nguồn gốc tận gốc cây, quả, từ đó nâng cao vị thế và giá trị cho sầu riêng Việt Nam trên trường quốc tế.

Đối với các kiến nghị, nút thắt về cơ sở kiểm nghiệm, các quy định tại Nghị định số 38/2026/NĐ-CP và hướng dẫn đồng bộ dữ liệu số, Đoàn công tác sẽ tổng hợp, phối hợp cùng các đơn vị chuyên trách trực thuộc Bộ để sớm ban hành các giải pháp hướng dẫn, tháo gỡ kịp thời cho địa phương, đảm bảo chuỗi cung ứng nông sản xuất khẩu của tỉnh diễn ra thuận lợi, đạt giá trị cao nhất.

Trước đó, trong buổi sáng cùng ngày, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cùng lãnh đạo UBND tỉnh, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, Liên minh Hợp tác xã, Hội Nông dân tỉnh đã đi kiểm tra thực tế tại vùng sản xuất sầu riêng thuộc xã Ea Knuếc (huyện Krông Pắk).

Đoàn cũng đã đến kiểm tra trực tiếp quy trình đóng gói, cấp đông tại Công ty TNHH Megagrico Việt Nam và năng lực kiểm nghiệm sản phẩm tại Công ty Cổ phần Khoa học và Công nghệ Việt Xanh (Chi nhánh Đắk Lắk) tại Khu công nghiệp Tân An, phường Tân An, thành phố Buôn Ma Thuột.