Sáng 17/8, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk tổ chức Tọa đàm “Canh tác sầu riêng thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu”.

Tham dự Tọa đàm có ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, bà Đặng Thị Thủy – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; đại diện HTX, doanh nghiệp và Trung tâm Khuyến nông các tỉnh khu vực Miền Trung.

Các đại biểu tham dự Tọa đàm

Theo đánh giá của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, trong bối cảnh diện tích, sản lượng sầu riêng tăng nhanh, biến đổi khí hậu và các yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi phương thức canh tác, tổ chức lại sản xuất.

Diện tích sầu riêng cả nước hiện ước khoảng 200.000 ha, sản lượng dự kiến hơn 2 triệu tấn. Trong 7 tháng đầu năm nay, Việt Nam xuất khẩu 493.000 tấn sầu riêng, đạt kim ngạch khoảng 950,7 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ; cả năm dự kiến vượt 4 tỷ USD.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phát biểu khai mạc Tọa đàm 

Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển nhanh, ngành hàng đang đối mặt với nhiều thách thức. Tại Tây Nguyên, hạn hán, thiếu nước trong mùa khô ảnh hưởng đến sinh trưởng và quá trình phân hóa mầm hoa; trong khi mưa trái mùa làm gia tăng nguy cơ rụng hoa, quả non và phát sinh dịch bệnh.

Cùng với tác động của thời tiết, yêu cầu từ các thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe cũng đặt ra áp lực lớn đối với ngành hàng. Từ đầu năm 2024 đến nay, Trung Quốc đã cảnh báo 761 lô sầu riêng Việt Nam không tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, trong đó có 589 lô liên quan đến Cadimi và 157 lô liên quan đến Vàng O.

Bà Đặng Thị Thủy – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường trao đổi tại buổi Tọa đàm 

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng cần tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu ổn định và kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất. Bởi thị trường quốc tế không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà ngày càng chú trọng cách thức sản phẩm được tạo ra, mức độ an toàn, khả năng truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm với môi trường.

Bà Nguyễn Thị Thái Thanh – Giám đốc Công Ty Cổ Phần Ban Mê Green Farm chia sẻ tham luận tại buổi Tọa đàm

Theo Tiến sĩ Phan Việt Hà, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) cần tăng đầu tư nghiên cứu để có cơ sở khoa học ứng phó với những vấn đề phát sinh trong sản xuất. Bên cạnh ứng dụng các giải pháp kỹ thuật hiện có, cần nghiên cứu sâu về biến đổi khí hậu và những yếu tố tác động đến chất lượng sầu riêng, từ đó chủ động đưa ra các giải pháp thích ứng phù hợp. Đối với những thách thức mới, chẳng hạn như là biến đổi khí hậu, vấn đề cadimium hay vàng o, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hay là các tỉnh, có thể đầu tư thêm để có những nghiên cứu thực sự căn cơ. Khi mà chúng ta hiểu vấn đề một cách căn cơ dù có những diễn biến trái chiều hay là những diễn biến khác đi thì chúng có thể đưa ra những cái biện pháp thích ứng ngay lập tức để hỗ trợ phát triển sầu riêng.

Từ yêu cầu thích ứng trong sản xuất, nhiều ý kiến của chuyên gia nhận định, ngành hàng cần chuyển trọng tâm từ phát triển diện tích, sản lượng sang nâng cao chất lượng và hiệu quả. Quy hoạch vùng trồng phải phù hợp với điều kiện sinh thái, chủ động nguồn nước, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm; tăng sử dụng phân hữu cơ, cải tạo đất, quản lý dịch hại tổng hợp, đồng thời theo dõi diễn biến thời tiết để điều chỉnh kỹ thuật chăm sóc và xử lý ra hoa. 

Đặc biệt, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc phải được đặt ở vị trí trung tâm trong tổ chức sản xuất. Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là điều kiện để sầu riêng Việt Nam duy trì thị trường hiện có, mở rộng thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị ngành hàng.