Ngày 6/2, tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Báo Tiền Phong phối hợp với các đơn vị tổ chức buổi Tọa đàm “Thủy điện và bài toán phát triển bền vững hậu bão lũ lịch sử”. Tham dự có đại diện các cơ quan bộ, ngành, Trung ương, địa phương.

Sự kiện thu hút sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp nhằm đánh giá thực trạng và tìm giải pháp ứng phó thiên tai cực đoan đối với các công trình thủy điện.

Các đại biểu chủ trì buổi Tọa đàm

Theo thông tin tại tọa đàm, Việt Nam vừa trải qua một năm thiên tai khốc liệt khi gần 3/4 đất nước hứng chịu mưa lũ lịch sử. Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025 thiên tai đã làm 468 người chết và mất tích, thiệt hại kinh tế ước tính gần 100.000 tỷ đồng.

Trong bối cảnh đó, các công trình thủy điện đang đứng trước những thách thức chưa từng có tiền lệ khi các hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra với tần suất cao và cường độ mạnh hơn. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi tư duy tiếp cận: coi an toàn con người và hệ sinh thái là ưu tiên hàng đầu trong vận hành thủy điện; các quy trình vận hành hồ chứa không thể chỉ dựa vào số liệu lịch sử mà cần được cập nhật thường xuyên theo các kịch bản khí hậu mới, có tính đến những tình huống cực đoan nhất.

Bà Trần Thị Thu Hằng - Trưởng phòng Lưu vực sông Hồng - Thái Bình, Cục Quản lý Tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chia sẻ tại tọa đàm.

Tại buổi tọa đàm, các đại biểu đã tập trung thảo luận về vai trò của thủy điện trong việc điều tiết lũ và những khó khăn trong quy trình vận hành xả lũ khi xảy ra mưa lũ dị thường. Đồng thời, đánh giá khả năng ứng phó của các bộ, ngành, địa phương trước các hình thái thiên tai ngày càng phức tạp; chất lượng công tác dự báo, cảnh báo sớm; mức độ chủ động phòng tránh của người dân tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi lũ lụt…

Hiện nay, tổng lượng tài nguyên nước của Việt Nam ước khoảng 804 tỷ m³/năm, song phân bố rất không đều theo thời gian và không gian. Riêng 3 tháng mùa mưa chiếm hơn 72% tổng lượng nước, trong khi 9 tháng mùa khô chỉ còn khoảng 27%. Sự chênh lệch lớn này là lý do phải hình thành hệ thống hồ chứa để điều tiết nguồn nước.

Bà Trần Thị Thu Hằng - Trưởng phòng Lưu vực sông Hồng - Thái Bình, Cục Quản lý Tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, rong thời gian tới không thể chỉ dựa duy nhất vào quy trình vận hành hồ chứa (vốn chỉ là 1 trong 4 giải pháp) mà cần rà soát, điều chỉnh các quy định theo hướng ưu tiên tối đa dung tích hữu ích để cắt lũ, dựa trên các kịch bản biến đổi khí hậu mới nhất.

Ông Nguyễn Đức – Phó Giám đốc Công ty Thuỷ điện Buôn Kuốp tham gia ý kiến tại buổi Tọa đàm

Cùng với đó, xây dựng hệ thống hỗ trợ vận hành hồ chứa trên nền tảng số, tích hợp mô hình toán để đưa ra quyết định kịp thời, chính xác. Ngoài ra, kết hợp vận hành hồ với việc củng cố đê điều, nạo vét dòng chảy hạ du và nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ của người dân.

“Quan trọng nhất, cả chính quyền và người dân cần loại bỏ tâm lý chủ quan. Trước mỗi mùa mưa lũ, việc chuẩn bị phương tiện cứu hộ và diễn tập các phương án ứng phó là yêu cầu bắt buộc để giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản”, bà Trần Thị Thu Hằng cho biết thêm.

Theo ông Nguyễn Văn Nhiệm – Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk, thời gian tới, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong cung cấp thông tin về mưa lũ cho người dân. Để thực hiện được điều đó, các nhà máy thủy điện phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước để truyền tải thông tin nhanh chóng, kịp thời từ cấp xã đến thôn, buôn, giúp người dân chủ động phòng, chống và giảm thiểu thiệt hại.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cho rằng: Cuộc tọa đàm là diễn đàn quan trọng để các bên nhìn thấy bức tranh toàn cảnh của hệ thống thủy điện Việt Nam. Đồng thời, từ những đề xuất, các khuyến nghị chính sách và kỹ thuật của các chuyên gia, cán bộ quản lý ngành, cơ quan Báo Tiền Phong sẽ tổng hợp báo cáo gửi cơ quan chuyên môn nắm bắt nhằm đưa ra các giải pháp, chính sách phù hợp vừa bảo đảm an ninh năng lượng gắn liền với sinh kế bền vững của cộng đồng trong bối cảnh thiên tai ngày càng khó lường.