Thời gian qua, cơ quan chức năng và doanh nghiệp tỉnh Đắk Lắk đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác dự báo, cảnh báo, xây dựng kịch bản ứng phó với nhiều loại hình thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, qua đó nhằm giảm thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra trước mùa mưa bão 2023.

Kiểm soát thiên tai qua ứng dụng số

Theo lãnh đạo Công ty Thủy điện Buôn Kuốp (thuộc Tổng Công ty phát điện 3, Tập đoàn Điện lực Việt Nam), Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, năm 2023, trên khu vực Biển Đông xuất hiện khoảng 10-12 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động, khoảng 4-6 cơn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Do đó, Công ty Thủy điện Buôn Kuốp sẽ bám sát diễn biến tình hình thời tiết để tổ chức vận hành, điều tiết các hồ chứa đảm bảo an toàn công trình, tuân thủ yêu cầu của quy trình vận hành hồ chứa, quy trình vận hành liên hồ, góp phần giảm lũ cho vùng hạ du, đảm bảo hiệu quả phát điện.

Nhân viên Công ty Thủy điện Buôn Kuốp theo dõi hệ thống thu thập dữ liệu thủy văn, cảnh báo lũ và xây dựng bản đồ số vùng hạ du

Công ty Thủy điện Buôn Kuốp là đơn vị đang vận hành, điều tiết các hồ chứa thủy điện bậc thang là Buôn Tua Srah, Buôn Kuốp và Srêpốk 3 trên sông Srêpốk với tổng công suất 586 MW ở địa bàn hai tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông. Tại các hồ chứa của Nhà máy thủy điện Buôn Tua Srah, Buôn Kuốp, Srêpốk 3, Công ty Thủy điện Buôn Kuốp đã và đang tích cực thực hiện chuyển đổi số trong hệ thống thu thập dữ liệu thủy văn, cảnh báo lũ và xây dựng bản đồ số vùng hạ du.

Hiện các hồ chứa nhà máy thủy điện đã được lắp đặt hệ thống tự động dự báo lưu lượng nước về, lưu lượng mưa và mực nước hồ chứa. Dữ liệu thực từ các trạm quan trắc được kết nối về trung tâm và làm cơ sở dữ liệu để xây dựng mô hình dự báo lưu lượng nước về cho các hồ chứa. Đây là những yếu tố tiên quyết giúp đơn vị lập kế hoạch, phương thức vận hành tối ưu nhà máy và xây dựng bản đồ số vùng hạ du.

Ông Lê Văn Duẩn, Nhà máy thủy điện Srêpốk 3, Công ty Thủy điện Buôn Kuốp đánh giá: Sau khi ứng dụng Nhật ký vận hành điện tử (E-Logbook) đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Đây là phần mềm đã được đưa vào sử dụng từ năm 2018, hiện nâng cấp sử dụng một số mô đun và tính năng mới, phần mềm quản lý số hóa chuyên ngành, các thông số vận hành được ghi vào máy tính bảng, truy cập đồng bộ hệ thống website. Cán bộ, nhân viên vận hành đều giám sát chỉ số bình thường, nguy cơ để có giải pháp xử lý kịp thời.

Ông Nguyễn Đức, Phó Giám đốc Công ty Thủy điện Buôn Kuốp cho hay “Chúng tôi xây dựng trang thông tin điện tử  hồ chứa, số hóa các trạm đo mưa, cảnh báo; xây dựng công trình dự báo nước về có ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh đó,việc quản lý hành lang hồ chứa vùng thoát lũ, chúng tôi xây dựng các bản đồ số trong đó cập nhật vùng hạ du, vùng ngập lụt, sử dụng ảnh vệ tinh chụp hiện trạng  phục vụ cho công tác điều hành phòng chống thiên tai.

Tại Hồ chứa nước Ea Rớt là một trong những công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk được đầu tư cơ bản các hệ thống thiết bị quan trắc, giám sát tự động để nâng cao hiệu quả an toàn, quản lý vận hành công trình. Thông qua các hệ thống quan trắc, đo đạc tự động kết hợp giám sát điều khiển tại hiện trường các vị trí công trình, dữ liệu sẽ được truyền tải về máy chủ, giúp đơn vị vận hành hồ cập nhật thông tin nhanh và tăng tính chủ động trong ứng phó các loại hình thiên tai.

Ông Nguyễn Tiến Sỹ, Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý công trình thuỷ lợi Đăk Lăk – Chi nhánh Ea Kar chia sẻ: Nhờ ứng dụng công nghệ số đã giúp đơn vị vận hành thuận lợi, thời gian tới chúng tôi kiến nghị đầu tư nguồn kinh phí bảo dưỡng cho thiết bị đảm bảo chủ động hơn trong mọi tình huống.

Chủ động ứng phó với nhiều loại hình thiên tai

Thống kê từ đầu năm 2023 đến nay, trên địa bàn Đắk Lắk xảy ra 13 đợt thiên tai, gồm: 10 trận lốc tố, 1 đợt hạn hán và 2 đợt mưa lũ, ngập lụt, khiến 259 nhà dân bị hư hỏng, 5 điểm trường và 741 ha cây trồng bị ảnh hưởng... ước tính thiệt hại gần 11 tỷ đồng.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Trưởng Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Nguyễn Hoài Dương, công tác phòng, chống thiên tai phải lấy phòng ngừa là chính; tăng cường vai trò của cộng đồng dân cư, chính quyền cấp cơ sở trong việc tổ chức phòng ngừa, ứng phó thiên tai. Cùng với đó, tăng cường vai trò của cộng đồng dân cư, chính quyền cấp cơ sở trong việc tổ chức phòng ngừa, ứng phó thiên tai; làm tốt công tác dự báo tình hình thiên tai, chỉ huy có kinh nghiệm, điều hành ứng phó kịp thời, ứng dụng khoa học công nghệ phù hợp, giảm thiểu thiệt hại.

Lực lượng chức năng di dời  người dân đến vùng an toàn trong đợt mưa lũ năm 2022- Ảnh : Ngọc Lân

Ông Đoàn Quang Hưng, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Đắk Lắk cho hay, để triển khai hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trong thời gian tới, các đơn vị quản lý hồ chứa tiếp tục thực hiện biện pháp đảm bảo an toàn, tuân thủ quy trình vận hành liên hồ chứa, quy trình vận hành hồ chứa, các văn bản chỉ đạo của Trung ương, địa phương. Các đơn vị lắp đặt đầy đủ thiết bị quan trắc, giám sát vận hành xả nước các hồ chứa; thường xuyên theo dõi cảnh báo thời tiết để chủ động ứng phó với các diễn biến, tình huống bất thường do thiên tai gây ra, có phương án khắc phục kịp thời. Thực hiện chia sẻ thông tin, dữ liệu vận hành hồ chứa, quan trắc khí tượng thủy văn cho các cơ quan, đơn vị liên quan để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Cùng với ứng dụng công nghệ tự động hóa trong quản lý, vận hành đảm bảo an toàn hồ chứa thủy lợi, thủy điện,  thời gian qua, Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Đắk Lắk còn tạo Group trên Zalo với các thành viên. Từ Group Zalo này, khi có thông báo gì hoặc có tình huống thiên tai xảy ra thì đăng lên để các thành viên nhanh chóng được tiếp cận và Ban Chỉ huy tỉnh sẽ chỉ đạo giải quyết các vấn đề kịp thời.

Hoạt động huấn luyện cứu hộ cứu nạn được BĐBP tỉnh Đắk Lắk tổ chức thường xuyên. Ảnh: Ngọc Lân

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phòng chống thiên tai năm 2023, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Hà cho rằng: Để sẵn sàng chủ động ứng phó với các tình huống thiên tai có thể xảy ra, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, ảnh hưởng đến các hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn trong năm 2023, công tác dự báo thời tiết cần được tăng cường để có những thông tin cảnh báo thiên tai kịp thời cho các địa phương từ sớm, từ xa; thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ” nhằm đảm bảo an toàn về người và tài sản; kiểm tra các công trình hư hỏng, xuống cấp nhằm kịp thời sửa chữa, khắc phục, nâng cấp, không để xảy ra tình trạng vỡ đập, nhất là các công trình thủy lợi; tiếp tục củng cố năng lực đội ngũ thực hiện công tác phòng chống thiên tai các cấp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đề ra; tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa, ứng phó với các loại hình thiên tai phổ biến bằng nhiều hình thức, bảo đảm thông tin về thiên tai đến được người dân tại khu vực chịu ảnh hưởng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào công tác dự báo tình hình thiên tai nhằm đảm bảo ngày càng kịp thời, chính xác…